WatergeWAS: helofytensloot

Pionieren met zuiver water: proefproject



Delen

Een natuurlijke filter in de landbouw: de helofytensloot in Essen

Sinds begin 2025 werken we samen met een lokale landbouwer in Essen aan een innovatief project: de aanleg van een helofytensloot. Deze natuurlijke filter moet helpen om de waterkwaliteit in landbouwgebied te verbeteren. In het kader van het project WatergeWAS testen we of deze eenvoudige ingreep in het landschap kan zorgen voor zuiverder water én meer biodiversiteit.

Wat is een helofytensloot?

Een helofytensloot is een verbrede gracht waarin zuiverende waterplanten, zogenaamde helofyten, een hoofdrol spelen. Deze planten nemen langzaam de overtollige voedingsstoffen (zoals stikstof en fosfor) op uit het water. Aan het einde van de sloot wordt een regelbare stuw geplaatst die het water tijdelijk tegenhoudt. Zo krijgen de planten voldoende tijd om hun werk te doen. Het doel? Water dat over de stuw stroomt is merkbaar zuiverder dan wat er aan het begin van de sloot binnenkomt.

Waarom deze test?

Zuiverende slootsystemen met helofyten zijn nog vrij nieuw in landbouwgebieden. Daarom is dit project opgezet als een test: hoe goed werkt dit systeem in de praktijk? Wat is de zuiveringsgraad? Is het technisch haalbaar en ecologisch waardevol? Om dit te onderzoeken, voeren we een jaar lang metingen uit. Elke maand analyseren we de waterkwaliteit, volgen we de grondwaterstand via een peilbuis en brengen we de lokale biodiversiteit in kaart – zowel fauna als flora.

© RLDV - Eerste staalname en plaatsing peilput

 

OPROEP: Ben je actief in de landbouw

Wil je ook een proefproject opstarten? Contacteer ons via info@rldv.be.

 

Concreet: dit doen we op het terrein

Om de helofytensloot goed te laten werken, voeren we enkele aanpassingen uit:

  • Verbreding van de sloot

De bestaande gracht wordt over een lengte van 1 meter verbreed, inclusief een winterbed. Dit zorgt voor extra ruimte voor planten en waterberging.

  • Een ‘venneke’ als poeltje

We graven een kleine depressie in het landschap – lokaal bekend als een ‘venneke’ – uit tot een doorstroompoel. Dit verhoogt zowel de biodiversiteit als de zuiveringscapaciteit van het systeem.

  • Plaatsing van een regelbare stuw

Aan het einde van de sloot installeren we een kleine, regelbare stuw. Die houdt het water tijdelijk vast, zodat de helofyten hun zuiverende werking kunnen uitvoeren.

  • Monitoring en metingen

Gedurende het hele jaar meten we de waterkwaliteit, volgen we het grondwaterpeil en registreren we veranderingen in biodiversiteit. Zo krijgen we een volledig beeld van de werking en meerwaarde van de helofytensloot.

© Bosadvies A Vos: de waterplanten worden afgegraven in natuurgebied Groote meer

Wat hopen we te bereiken?

We hopen dat dit systeem effectief bijdraagt aan de verbetering van de waterkwaliteit in landbouwgebied, zonder ingrijpende technische installaties. Daarnaast streven we naar een positief effect op het landschap en de lokale biodiversiteit. Als de resultaten veelbelovend zijn, kan de helofytensloot in de toekomst op meer plaatsen worden ingezet als duurzaam alternatief voor waterzuivering.