Vleermuizen

Biodiversiteit



Terug naar overzicht
Delen

Vleermuizen, beestjes met een beschermde status

Vleermuizen zijn nuttige, natuurlijke insectenverdelgers. Ze helpen ons met het bestrijden van plaaginsecten zoals muggen en insecten die hout of landbouwgewassen aantasten. Helaas gaat het met de meeste soorten niet zo goed. De versnippering van de open ruimte en het dichtmaken en isoleren of afbreken van oudere gebouwen maken het steeds moeilijker voor vleermuizen om voedsel te vinden, te schuilen, jongen groot te brengen en te overwinteren. 

Daarom zetten we ons samen met zowel private partners als gemeenten in voor deze tot de verbeelding sprekende zoogdieren. We inventariseren vleermuizenpopulaties in onze regio en werken aan de opwaardering van hun leefgebied, door zomerverblijfplaatsen (zoals kerkzolders) en winterverblijfplaatsen (zoals ijskelders, bunker) geschikter te maken en door kleine landschapselementen aan te leggen (zoals heggen of bomenrijen).

De Voorkempen is een hotspot voor vleermuizen. Militair erfgoed zoals bunkers en forten krijgen een tweede leven als verblijfplaats voor vleermuizen. 

Kom naar een vleermuisavond in het fort van Oelegem

Dit vleermuizenreservaat wordt al sinds 1984 beheerd door NATUUR 2000. Elke zomer kom je op hun vleermuisavonden te weten hoe het fort de perfecte overwinteringssite werd. Check de agenda via www.fortoelegem.be.

© Paul Segers

Zomer- en winterverblijven

Door een gebrek aan insecten in de winter, houden vleermuizen een winterslaap. Daarvoor zoeken ze donkere plaatsen op met een hoge luchtvochtigheid en een constante temperatuur zoals forten, bunkers en ijskelders. Belangrijk is dat ze hier niet gestoord worden. 's Zomers zijn kerkzolders en oude schuren dan weer in trek als verblijfplaats. Vrouwtjes troepen er met hun jongen samen in kolonies.

Met enkele ingrepen, zoals het voorzien van kleine invliegopeningen of het ongevoegd laten van enkele stukjes muur binnenin, zorgen we ervoor dat vleermuizen in alle rust een verblijfplaats vinden.

© RLSD

Groene verbindingen

Tenminste even belangrijk voor vleermuizenpopulaties, zijn goede landschappelijke verbindingen binnen hun leefgebied. Bomenrijen, dreven en houtkanten zijn essentieel om vleermuizen voldoende overlevingskansen te geven. Deze kleine landschapselementen vormen een groene schakel waarlangs vleermuizen zich verplaatsen en oriënteren tussen zomer- en winterverblijf.

Ook weldoordachte aanplantingen rond hun verblijf maken een groot verschil. Een bloemen- en bessenrijke omgeving lokt een weelde aan insecten waaraan vleermuizen zich te goed kunnen doen.

© Inrichting mestbunker

Onderzoek en inventarisatie

Naast het vleermuisvriendelijk inrichten van mogelijke verblijfplaatsen en het opwaarderen van het leefgebied van vleermuizen, is het ook belangrijk om te onderzoeken hoe de verschillende soorten het jaar na jaar doen in onze contreien. Een degelijke inventarisatie is hiervoor cruciaal. 

2 soorten in de kijker

© Vilda - Rollin Verlinde

WATERVLEERMUIS

Deze kleine vleermuis meet van kop tot staart 5 centimeter en heeft een spanwijdte tot 20 centimeter. Ze jaagt op insecten boven open wateroppervlak zonder waterplanten. Gemiddeld 40 minuten na zonsondergang vliegt ze uit. De fortgracht en de Antitankgracht zijn een ideaal jachtterrein.

De watervleermuis was lange tijd de meest voorkomende soort op het fort. Momenteel vertegenwoordigt ze zowat een derde van alle overwinterende vleermuizen in de forten in de Voorkempen. 

Tijdens de wintertellingen is de watervleermuis te herkennen aan de grote behaarde poten, de meestal roze snuit en de korte donkere oren. Het dier is tamelijk goed bestand tegen temperatuurschommelingen, maar vertoeft toch liever iets dieper en warmer in het fort.

   

© Vilda - Rollin Verlinde

BAARDVLEERMUIS

Deze vleermuis is ongeveer even groot als de watervleermuis en lijkt er ook op. Ze verkiest een bosrijke omgeving als leefgebied waar ze graag boven bospaden op insecten jaagt. Ook deze soort komt redelijk talrijk voor in de Voorkempen.

Tijdens de wintertellingen is de baardvleermuis vooral te herkennen aan de donkere tot zwarte muisachtige snoet, al kan de snoet van een jonge watervleermuis er ook zo uitzien! Hij heeft hoekige oren en kleine achterpoten. 

Deze soort is nogal goed bestand tegen temperatuurschommelingen en ze slaapt meestal in het koudere fortdeel nabij de ingang of in gangen en lokalen met open ramen.

Misschien vind je dit ook interessant: