Klimaatpark De Zwaan is een natuurontwikkelingsproject aan de E10-plas in Schoten. Op een gebied van ongeveer 10 hectare wordt een voormalige, natte weide ingericht als een klimaatpark dat waterveiligheid, natuurontwikkeling en biodiversiteit met elkaar verbindt.
Het project combineert klimaatadaptatie met natuurherstel. Door ruimte te geven aan water en een gevarieerd landschap te creëren, wordt het gebied beter bestand tegen extreme neerslag én ontstaat een waardevol leefgebied voor tal van planten en dieren, met bijzondere aandacht voor de otter.
Doelstellingen
Klimaatpark De Zwaan draagt bij aan verschillende maatschappelijke en ecologische doelstellingen:
- het verminderen van het risico op wateroverlast voor de omgeving
- het creëren van extra waterbergingscapaciteit
- het ontwikkelen van gevarieerde natte natuur
- het versterken van de biodiversiteit
- het verbeteren van de leefomgeving en migratiemogelijkheden van de otter
- het versterken van de natuurverbindingen in de regio
Ruimte voor water
Het projectgebied is van nature erg nat en vervult een belangrijke rol in de opvang van overtollig regenwater. Daarom wordt het ingericht als een gecontroleerd overstromingsgebied.
Door bestaande laagtes verder uit te diepen en de verbinding met de E10-plas te verbeteren, krijgt water meer ruimte om tijdelijk opgeslagen te worden tijdens periodes van hevige neerslag. Hierdoor vermindert de druk op de omliggende infrastructuur en woonomgeving.
De vrijgekomen grond wordt gebruikt om binnen het gebied hogere zones aan te leggen. Zo ontstaat een afwisselend landschap met zowel natte als drogere biotopen.
Een gevarieerd natuurlandschap
Klimaatpark De Zwaan wordt ingericht als een mozaïek van verschillende leefgebieden. Naast open water ontstaan onder meer:
- natte graslanden
- moerasvegetaties
- elzenbroekbos
- struik- en boomgroepen
- hoger gelegen droge zones
- een zandheuvel als broedplaats voor de oeverzwaluw
Deze variatie zorgt voor een hoge biodiversiteit en biedt leefruimte aan tal van planten, insecten, vissen, amfibieën, vogels en zoogdieren.
De otter als gidssoort
Een belangrijke doelstelling van het project is het versterken van het leefgebied van de otter.
De regio rond de Antitankgracht en de Schijnvallei vormt een belangrijke schakel binnen het Vlaamse soortenbeschermingsprogramma voor deze beschermde diersoort. De otter stelt hoge eisen aan zijn leefomgeving: helder water, voldoende vis, rustige oevers en goede verbindingen tussen natuurgebieden.
Door natte natuur te ontwikkelen en de ecologische verbindingen in de omgeving te versterken, draagt Klimaatpark De Zwaan bij aan een veilige leefomgeving voor de otter. Tegelijk profiteren ook tal van andere soorten van deze kwaliteitsvolle natuur. Daarom wordt de otter vaak beschouwd als een paraplusoort: waar de otter zich thuis voelt, vinden ook vele andere dieren geschikte leefomstandigheden.
Onderdeel van Groen Kruis
Klimaatpark De Zwaan maakt deel uit van Groen Kruis, een gebiedsprogramma dat werkt aan het versterken van de open ruimte in de noordoostelijke rand rond Antwerpen.
Binnen Groen Kruis worden natuurgebieden met elkaar verbonden zodat mens, dier en natuur zich beter kunnen verplaatsen doorheen een sterk verstedelijkte omgeving. Het programma zet in op natuurontwikkeling, klimaatadaptatie, waterbeheer en ecologische verbindingen.
Klimaatpark De Zwaan vormt daarbij een belangrijke schakel tussen de natuur langs de Antitankgracht, de Schijnvallei en de omliggende open ruimte.
