In natuurgebied De Lage Haar in Schilde zijn de werken voor natuurherstel en waterberging succesvol afgerond

Natuurpunt en Regionaal Landschap investeren in natuurontwikkeling en waterberging in Schilde

7 november 2025 - In het natuurgebied De Lage Haar in Schilde zijn de werken voor natuurherstel en waterberging succesvol afgerond. Natuurpunt werkte hiervoor samen met Regionaal Landschap de Voorkempen en provincie Antwerpen. Dankzij het plaatsen van twee stuwen en het dempen van afwateringsgrachten, kan het broekbos weer dienst doen als natuurlijke waterbuffer. 

Het gebied, dat beheerd wordt door de vrijwilligers van Natuurpuntafdeling Schijnbeemden Kern Schilde, was van oudsher een waardevol overstromings- en kwelgebied in de beekvallei. Door vroegere ingrepen, zoals afwateringsgreppels en een afwateringsgracht, ging die functie grotendeels verloren. Ook een wal tussen de Zwanebeek en de gracht verhinderde dat het water nog vrij kon overstromen.

Herstel van de natuurlijke waterdynamiek 

Een deel van de afwateringgreppels en de gracht werd gedempt, zodat kwel- en regenwater langer in het gebied kunnen blijven. De wal langs de Zwanebeek werd aangepast en voorzien van twee stuwen, waarmee het waterpeil voortaan gecontroleerd kan in- en uitstromen.

“Met dit project brengen we de natuurlijke sponswerking van De Lage Haar terug,” zegt conservator Paul Reyntiens van Natuurpunt Schijnbeemden. “Dat is goed voor de natuur én helpt om de gevolgen van droogte en wateroverlast in de omgeving te beperken.”

Om de werken uit te voeren, werd ongeveer één hectare jong broekbos gekapt. De komende jaren zal dit bos zich spontaan herstellen, met ruimte voor enkele open en natte zones waar riet en andere moerasvegetaties kunnen gedijen. De oudste bomen op en langs de dijk bleven behouden.

Daarnaast plaatsten medewerkers van de provincie Antwerpen enkele stronken van de verwijderde bomen in de Zwanebeek om het water plaatselijk wat te stuwen en meandervorming te bevorderen. Zo krijgt de beek haar natuurlijke karakter terug.

Hoewel de werken nu nog duidelijk zichtbaar zijn, zullen ze op termijn leiden tot een veerkrachtiger natuurgebied, waarin water, bodem en vegetatie opnieuw in balans zijn.

Met dit project krijgt De Lage Haar opnieuw de kans om te doen wat het altijd al deed: water opvangen, bufferen en geleidelijk vrijgeven aan de omgeving,” zegt gedeputeerde Jan De Haes, bevoegd voor Milieu, Natuur en Waterbeleid. “Zo herstellen we niet alleen een waardevol stuk natuur, maar versterken we ook de natuurlijke veerkracht van het landschap. Door water langer vast te houden, helpen we tegelijk droogte en wateroverlast te temperen. Dat is goed voor de natuur en voor de mensen die stroomafwaarts wonen.” 

Over De Lage Haar

De Lage Haar is een 14 hectare groot broekbos in Schilde, beheerd door Natuurpunt-afdeling Schijnbeemden, kern Schilde. Het gebied ligt langs de Antitankgracht en de Zwanebeek, in het hart van de beekvallei. Vrijwilligers van Natuurpunt beheren het terrein en werken samen met het Regionaal Landschap aan herstel en behoud van de natuur. 

De Lage Haar maakt deel uit van een groot, aaneengesloten gebied met hoge natuurwaarden dat zich uitstrekt langs beide zijden van de Antitankgracht in Schilde. Naast de Lage Haar beheert Natuurpunt verschillende andere terreinen in de omgeving, waaronder het aangrenzende Gravinnenbos en het Bosbessenbos aan de overzijde van de Zwanebeek.  

Meer info

Paul Reyntiens, conservator Lage Haar, Natuurpunt Schijnbeemden, 0497 47 94 19
Bert Vereyken, projectmedewerker natuur, bert.vereyken@rldv.be, 03 312 87 14

Deze werken kwamen tot stand dankzij de projectsubsidie natuur (PSN) van het Agentschap voor Natuur & Bos en subsidie Functioneel Ecologisch Netwerk (FEN) van de provincie Antwerpen.